Bireylerin birbirleri olan yakın ilişkilerinde yaşamakta oldukları duygusal deneyimler, yakın ilişkilerde yaşantılar envanteri aracılığı ile değerlendirilir. Bu ölçüm aracı sayesinde romantik ilişkilerin mevcuttaki durumlarının yanı sıra ilişkilerdeki düzeltilmesi gereken konular hakkında da gerekli bilgilerin elde edilmesi sağlanmış olur.
Yakın İlişki Nedir?
Karşılıklı olarak bireylerin kendi aralarında duygusal, fiziksel ve psikolojik olarak güçlü bağlarının meydana geldiği, karşılıklı bağlılık ve güven temelinde şekillenmiş olan ilişki; yakın ilişki olarak tanımlanır.
Yakın ilişkilerdeki en temel özellik, her iki taraf arasında düşünce, davranış ve duyguların karşılıklı olarak paylaşılıp anlaşılmasıdır. Bu ilişkilerin sağlıklı olarak sürdürülebilmesi adına en önemli şey, açıklığın ve dürüstlüğün esas alınmasıdır. Böylece ilişki çok daha güçlü bir şekilde ilerler.
Bireylerin Yakın İlişkilerindeki Bağlanma Tarzları
Sağlıklı şekilde ilişki durarak duygusal anlamdaki gereksinimlerini doğru olarak ifade eden bireyler, karşılarındaki kişiler ile güvenli ve güçlü bir bağ kurarlar. Güvenli bağlanmanın olduğu ilişkilerde bireylerin birbirlerine olan bağlılık asla bağımlılığa dönüşmez.
Kaygılı bağlanma ise ağırlıklı olarak sevgi eksikliği endişelerinin ve terk edilme korkusunun bulunduğu bir ilişki türüdür. Bu tarz bir yakın ilişkide en ufak bir olumsuzluk bile kaygı duygusunun tetiklenmesine sebep olur.
Bağlılık kurmaktan ve yakınlıktan kaçınan kaçınılan ilişki ise kaçınan bağlanma olarak tanımlanır. Bireyler bu tarz ilişkilerde kendi bağımsızlıklarını korumak isterler. Özellikle travmatik geçmişe sahip olan bireylerin yakın ilişkileri ise çoğunlukla kararsız bağlanma şeklinde olur.
Yakın İlişkilerde Güven Oluşturma
Sürdürülebilir ve sağlıklı bir ilişkinin temel taşları arasında ilk sırada güven kendine yer buluyor. Güvenle beraber ilişkide bağlılık ve duygusal yakınlık ortaya çıkar. Açıklığın ve dürüstlüğün gerektiği güvende çift, hislerini ve düşüncelerini karşılarındakine açıkça ifade ederler.
İlişkinin ilk başlarında güven hissinin oluşması zaman alabilir. Ancak ilerleyen zaman ile beraber güvenin inşa edilmesi sonrasında ilişkinin çok daha keyifli hale gelmesi sağlanır.
İlişkide İletişimin Önemi
Mutluluğun ve huzurun ön planda olmasının istendiği ilişkilerde, iletişimin sağlıklı olmasının önemi oldukça büyüktür. Düşünülenlerden farklı olarak iletişim yalnızca bilgi alışverişi olarak tanımlanmaz. Bununla beraber yakın ilişkideki ihtiyaçların, düşüncelerin ve duyguların karşılıklı olarak anlaşılabilmesi de iletişim olarak bilinir.
Doğru iletişime sahip olan bireylerin arasındaki duygusal bağ ciddi düzeyde güçlenir. Bunun yanı sıra ilişki içerisinde kendini gösterebilecek olan çatışmalar da son derece sağlıklı şekilde çözüme ulaştırılır. Anlayışın ve empatinin üst seviyelerde olduğu bu ilişkilerde sadakat ve bağlılık da üst düzeylere çıkmış olur.
Yakın ilişkide Bireylerin Duygusal Gereksinimleri
Tatmin edici ve sağlıklı şekilde bir ilişkinin var olabilmesi adına bireylerin duygusal gereksinimlerinin karşılanması gerekir. Çünkü yakın ilişkilerde fiziksel olduğu kadar duygusal anlamda da ihtiyaçlar söz konusudur.
Bunların karşılıklı olarak verilmemesi durumunda ortaya farklı sorunların çıktığı görülebilir. Duygusal gereksinimlerin başında şefkat ve sevgi gelir. Bunun yanı sıra onaylanma, değerli hissetme, güven gibi kavramlar da yine duygusal gereksinimler kapsamında değerlendirilir.
Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri Nedir?
Romantik bir ilişki içerisindeki bireylerin bağlanma stillerinin belirlenmesi ve bunun değerlendirilmesi adına kullanılan ölçek, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri olarak isimlendirilir. 1998 yılında Brennan, Shaver ve Clark tarafından geliştirilmiş olan bu envanter, temelinde bağlanma teorisine dayanır.
Ölçeğin uygulanması ile beraber bireylerin romantik ilişkileri esnasında partnerlerine bağlılıklarının anlaşılması sağlanır. Bu envanterin uygulanmasının beraberinde getirmiş olduğu en büyük avantajların başında, bireylere bağlanma stilleri konusunda çok detaylı bilgiler sunması geliyor.
Bununla beraber ilişki içerisindeki sorunların çok daha iyi şekilde anlaşılabilmesi ve bunların giderilmesi aşamasında en iyi çözüm yollarının hangilerinin olduğunun belirlenmesi mümkün olur. Çiftler de böylece envanter sonucunda atılacak adımlar ile beraber uzun süreli ve sağlıklı bir ilişki için hangi adımların atılması gerektiği belirlenmiş olur.
Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanterinin Temel Amaçları
Uygulanacak olan bu envanterin temel amaçlarının başında, bireylerin içerisinde yer almakta olduğu romantik ilişkilerindeki bağlanma stillerinin belirlenmesidir. Bunun belirlenmesi ile beraber ilişki dinamiklerinin anlaşılması çok daha kolay bir hale gelmiş olur.
İlişkilerin dinamikleri sayesinde bireylerin tutumları incelenir ve bu aşamada düzeltilmesi gereken detayların belirlenmesi mümkün hale gelmiş olur. Davranışsal ve duygusal tepkilerin belirlenmesi de yine bu envanterden elde edilecek sonuçlarla ortaya çıkartılır. Romantik ilişkilerde çeşitli nedenlerden kaynaklı sorunların ortaya çıkması son derece normaldir.
Bu aşamada önemli olan şey ise sorunların altında yatan bağlanma ile alakalı dinamiklerin doğru olarak belirlenmesidir. İlişkisel uyumda ciddi sorunların ortaya çıkmasına sebep olan bu problemler, envanterin uygulanması sonrasında çok daha net şekilde belirlenir.
Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri Özellikleri
Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri, farklı özellikleri içerisinde barındırması ile bilinir. Bu özellikler sayesinde ilişki ile alakalı pek çok farklı bilginin elde edilmesi mümkün olur.
- İlişkideki bağlanma stillerinin belirlenmesi
- Bağlanmanın hangi nedenlerden dolayı ortaya çıktığının analiz edilmesi
- İlişki ile alakalı kaygı durumunun ölçülmesi
- Bireylerin ilişki içerisinde yaşadıkları sorunlarının temelindeki etkenlerin öğrenilmesi
- Kişisel farkındalıkların ortaya çıkartılması
Yukarıdaki maddeler, uygulanacak envanter sonucunda elde edilebilecek bilgiler arasında kendine yer bulur. Mevcuttaki sorulara verilen cevaplar sonrasında uzman eşliğinde gerçekleştirilen değerlendirme sayesinde hem bireysel hem de ilişki içerisinde bireylerin hisleri ve karşılaştıkları durumlara göre tutumlarındaki değişim ile alakalı bilgiler elde edilir. Bu bilgiler üzerinden dikkat edilmesi gereken noktalar belirlenerek çözüm süreci başlatılır.
Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanterinin İçeriği
Kullanılmak istenilen bu envanterin içeriğinin incelenmesi ile de görülebileceği üzere genel olarak fazla sayıda maddeyi içerisinde barındırır. Mevcuttaki bu maddelerin tamamı, bireylerin ilişkileri içerisindeki bilişsel ve duygusal deneyimlerinin değerlendirilmesini içerir.
Bireyler, envanterdeki soruları ve ifadeleri inceledikten sonra bunları kendilerine en yakın olacak şekilde cevaplarlar. Daha sonrasında da verilen cevaplar uzman tarafından detaylıca incelenir ve sonuçlara göre hangi adımların atılması gerektiğine karar verilir.
Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri Nerelerde Kullanılır?
Bireylerin birbirleri ile olan yakın ilişkilerinin değerlendirilmesi, onların ilişki kalitelerini ve duygusal sağlıklarını daha iyi anlama aşamasında ciddi fayda sağlar. Yakın ilişkilerde yaşantılar envanteri özellikle ilişki terapilerinde bireysel ya da çift olarak karşı karşıya kalınan zorlukların anlaşılması ve unlara yönelik çözüm yollarının geliştirilmesi amacı ile sıklıkla kullanılır.
Bunun yanı sıra çift ve bireysel terapilerde, ilişki dinamiklerinin daha iyi anlaşılabilmesi adına verilerin toplanması, bireylerin ilişkilerdeki bağlılık ve güven düzeylerinin anlaşılabilmesi adına da bu envanterden elde edilecek veriler kullanılır.
Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri Sonuçlarının Değerlendirme Süreci
Etkili adımların atılması adına envanterin sonuçlarının değerlendirme sürecinde kaçınma ve kaygı puanları hesaplanır. Daha sonrasında cevaplar incelenerek ilişkinin hangi bağlanma stilinde olduğu ortaya çıkartılır. Puanların arasındaki çelişkiler ve dengeler uzmanlar tarafından dikkatlice analiz edilir.
Analiz sonucunda da bireylerin içerisinde yer almakta olduğu romantik ilişkilerde yaşadıkları temel dinamikler belirlenir. Elde edilen sonuçlara göre çift terapisi ya da klinik müdahale gereksinimi olup olmadığı çiftlere iletilir. Yapılan bilgilendirmeleri dikkate alan çiftler de böylece her anlamda çok daha sağlıklı bir ilişki için neler yapması gerektiğinin farkında olur.
