{"id":252,"date":"2023-07-08T20:49:35","date_gmt":"2023-07-08T17:49:35","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.terapikoltugu.app\/?p=252"},"modified":"2023-07-08T20:49:35","modified_gmt":"2023-07-08T17:49:35","slug":"vegan-beslenmenin-sagliga-etkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/vegan-beslenmenin-sagliga-etkileri\/","title":{"rendered":"Vegan Beslenmenin Sa\u011fl\u0131\u011fa Etkileri"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sosyal medya platformlar\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam ile ilgili bilgi payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131yla, veganl\u0131k daha dikkat \u00e7ekici hale geliyor ve vegan beslenme bi\u00e7imine ge\u00e7i\u015f giderek art\u0131yor. Vegan ya\u015fam bi\u00e7imi \u00f6zellikle spor ve sa\u011fl\u0131k end\u00fcstrisinde daha fazla kabul g\u00f6rmektedir. Bununla birlikte, bug\u00fcne kadar vegan diyetlerinin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi hala b\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fma konusudur ve bununla ilgili bir literat\u00fcr eksikli\u011fi ya\u015fanmaktad\u0131r. ** Vegan Beslenme Nedir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vegan beslenme tarz\u0131, vejetaryen beslenme tarz\u0131n\u0131n bir tipidir. Vejetaryenlik, k\u0131saca diyette hayvansal hi\u00e7bir etin (k\u0131rm\u0131z\u0131 et, tavuk, bal\u0131k ve di\u011fer deniz hayvanlar\u0131) olmamas\u0131, sekonder hayvansal \u00fcr\u00fcnlerinin (yumurta, s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri) ise s\u0131n\u0131rl\u0131 miktarda ya da tercihe ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 durumudur. Veganl\u0131k ise sekonder hayvansal \u00fcr\u00fcnler dahil hi\u00e7bir hayvansal \u00fcr\u00fcn\u00fcn t\u00fcketilmedi\u011fi ve kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 (deri, y\u00fcn, ipek dahil) bir beslenme bi\u00e7imi ve bir ya\u015fam tarz\u0131d\u0131r. Canl\u0131 e\u015fitli\u011fini savunan ve biyoetik bir yakla\u015f\u0131m olarak benimsenen veganl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama olan yans\u0131malar\u0131ndan sadece biri beslenme bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">**Vegan Beslenmenin De\u011ferlendirilmesi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Beslenme ve Diyetetik Akademisi\u2019ne g\u00f6re, vegan diyetler de dahil olmak \u00fczere, do\u011fru d\u00fczenlenen vejetaryen diyetler sa\u011fl\u0131k ve besleyicilik y\u00f6n\u00fcnden yeterli olup baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesi ve tedavi edilmesi i\u00e7in yararl\u0131 olabilir. Bu diyetler, bebekler, \u00e7ocuklar, ergenler, yeti\u015fkinler, gebe ve emzikli kad\u0131nlar ve sporcular dahil ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn a\u015famalar\u0131ndaki insanlar i\u00e7in dikkatli ve kontroll\u00fc olmak ko\u015fulu ile uygulanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veganlarla yap\u0131lan kesitsel \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucu bu bireylerin vegan olmayanlara k\u0131yasla nispeten daha d\u00fc\u015f\u00fck bir beden k\u00fctle indeksi(BK\u0130) ve plazma kolesterol konsantrasyonlar\u0131na sahip olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Vegan beslenme \u015feklinin serum glukoz ve serum lipit kontrol\u00fcne de olumlu etkileri vard\u0131r. Vegan diyetin bu \u00f6zellikleri hipertansiyon, tip 2 diyabet gibi kronik kalp-damar hastal\u0131klar\u0131n\u0131n riskini azalt\u0131lmada etkili oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Vegan beslenen bireylerde yap\u0131lan \u00e7e\u015fitli kohort ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda; vegan beslenen bireylerde metabolik hastal\u0131k kaynakl\u0131 \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n daha az oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vegan bireylerin diyetlerinde protein, kalsiyum, demir, \u00e7inko, B12 ve D vitaminleri, omega-3 ya\u011f asitleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yetersizlikler g\u00f6r\u00fclebilmektedir ve bu yetersizlikler \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fmesinde rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">**Protein<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Proteinler, b\u00fct\u00fcn canl\u0131 organizmalar i\u00e7in elzem olan kompleks organik bile\u015fiklerdir. Proteinler, v\u00fccut h\u00fccrelerinin, hormonlar\u0131n ve enzimlerin bile\u015fiminde yer al\u0131p, bunlar\u0131n sentezlenmesinde g\u00f6rev alarak, organizmadaki yap\u0131m, onar\u0131m ve b\u00fcy\u00fcme gibi fonksiyonlarda amino asit kayna\u011f\u0131 olarak yer almaktad\u0131r. Genel olarak lizin ve di\u011fer esansiyel amino asitlerin ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in, ayn\u0131 \u00f6\u011f\u00fcn i\u00e7inde tah\u0131l ve kuru baklagillerin birlikte al\u0131m\u0131 protein ihtiyac\u0131n\u0131 desteklemektedir. \u00d6rne\u011fin; Kuru fasulye ile pilav\u0131n birlikte t\u00fcketilmesi daha iyi bir amino asit emilimi sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">*Vegan Beslenmede T\u00fcketilebilecek Y\u00fcksek Proteinli G\u0131dalar<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuru baklagiller (soya, mercimek, nohut\u2026) Kabak \u00e7ekirde\u011fi Badem (\u00e7i\u011f) F\u0131nd\u0131k (\u00e7i\u011f) Tempeh (soya fasulyesinin fermantasyonu sonucu olu\u015fur) Tofu Yulaf Kinoa<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">**Demir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enerji metabolizmas\u0131nda olduk\u00e7a \u00f6nemli bir yeri olan demirin ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revi dokularda oksijenin ta\u015f\u0131nmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca elektron transferinde, enzimlerin yap\u0131s\u0131 ve i\u015flevinde, DNA sentezinde, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ve bili\u015fsel performansta da \u00f6nemli g\u00f6revleri vard\u0131r. Yeterli demir al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda yorgunluk, halsizlik ve ba\u015f d\u00f6nmesi ile s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130leri d\u00f6nemde ise demir eksikli\u011fi anemisi geli\u015febilir. Bitkisel kaynakl\u0131 besinlerden al\u0131nan demir hayvansal kaynakl\u0131 besinlerden al\u0131nan demir kadar iyi emilmez. Bu emilimi artt\u0131rabilmek i\u00e7in C vitamininden zengin besinler diyette yer almal\u0131d\u0131r. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca demir emilimini art\u0131ran pi\u015firme uygulamalar\u0131 ve besin haz\u0131rlama teknikleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demir A\u00e7\u0131s\u0131ndan Zengin Besinler Tah\u0131llar, baklagiller, fasulye, soya ve t\u00fcrevleri, f\u0131nd\u0131k, ye\u015fil yaprakl\u0131 sebzeler ve demir ile zenginle\u015ftirilmi\u015f besinler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">**B-12 Vitamini<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B12 vitamini k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin yap\u0131m\u0131nda, amino asitlerin ve ya\u011flar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda ve v\u00fccut h\u00fccrelerinin bir k\u0131s\u0131m fonksiyonlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesi i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B12 vitamini eksikli\u011finde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan en b\u00fcy\u00fck problem anemidir. Bu da zamanla sinir sisteminde kal\u0131c\u0131 hasarlara yol a\u00e7abilmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Veganlar\u0131n diyetlerine mantar, B12 vitamini ile zenginle\u015ftirilmi\u015f g\u0131dalar ve uzman kontrol\u00fcnde B12 takviyesi eklenmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">**D Vitamini<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bireylerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 kemiklere sahip olabilmesi i\u00e7in gerekli olan D vitamini; kemik hastal\u0131klar\u0131, diyabet, multipl sklerosiz (MS) ve baz\u0131 kanser \u00e7e\u015fitlerine kar\u015f\u0131 \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. D vitamini kalsiyum ve fosforun v\u00fccutta emilerek kullan\u0131lmas\u0131n sa\u011flamaya yard\u0131mc\u0131d\u0131r. Baz\u0131 bitkisel s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri ve kahvalt\u0131l\u0131k gevrekler D vitamini ile zenginle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu \u015fekilde D vitamini ile zenginle\u015ftirilmi\u015f besinleri tercih edip m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gerekli durumlarda doktor kontrol\u00fcnde takviye al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">**Omega-3 Ya\u011f Asitleri<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Omega-3 ya\u011f asitlerinin zengin bitkisel kaynaklar\u0131 aras\u0131nda keten tohumu, chia tohumu ve ceviz bulunur. Ancak bitkisel kaynakl\u0131 omega 3 t\u00fcketimi hayvansal kaynaklar kadar iyi emilim g\u00f6stermedi\u011fi i\u00e7in diyetin omega 3 i\u00e7eri\u011fi bir uzman taraf\u0131ndan planlanmal\u0131 ve eksiklik durumuna g\u00f6re takviyesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. ** Kalsiyum<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kalsiyum kemik ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Vejetaryen bireylerin kalsiyum al\u0131mlar\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131 osteoporoz ve kemik hastal\u0131klar\u0131 i\u00e7in y\u00fcksek risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bitkisel Kalsiyum Kaynaklar\u0131 \u2013 Ye\u015fil yaprakl\u0131 sebzeler \u2013 Soya \u2013 Susam \u2013 F\u0131nd\u0131k \u2013 Tofu \u2013 Turpgiller \u2013 Kalsiyum ile zenginle\u015ftirilmi\u015f vegan besinler **\u00c7inko<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7inko ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme gibi bir\u00e7ok fizyolojik s\u00fcre\u00e7te yer al\u0131r. \u00c7inko emilimi bitkisel kaynaklarda hayvansal kaynaklara g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Vegan diyetin i\u00e7inde bulunan baklagillerdeki ve tah\u0131llardaki fitik asit, \u00e7inko emilimini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc role sahiptir. Bunu engellemenin yolu fitik asit miktar\u0131n\u0131 filizleme, mayalama, fermente etme, \u0131slatma ile azaltmakt\u0131r. B\u00f6ylece baklagillerdeki fitik asitin \u00e7inko emilimine olumsuz etkisi azalm\u0131\u015f olur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bitkisel \u00c7inko Kaynaklar\u0131 \u2013 Badem \u2013 Ceviz -Elma \u2013 Kabak \u00e7ekirde\u011fi \u2013 Karnabahar \u2013 Bu\u011fday Dikkat Edilmesi Gerekenler ve \u00d6neriler<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vegan bireylerde \u00e7o\u011funlukla hayvansal kaynakl\u0131 g\u0131dalardan sa\u011flanan protein, B12 vitamini, kalsiyum, \u00e7inko,D vitamini gibi makro-mikro nutrientlerin eksikli\u011fi tespit edilmelidir ve ihtiya\u00e7 duyulan vitamin ve minerallere g\u00f6re beslenme plan\u0131 olu\u015fturulup gerekli takviyeler hakk\u0131nda bilgilendirilmelidir. Vegan \u00e7ocuklar\u0131n diyeti, b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmelerinden aksakl\u0131k olu\u015fturmayacak \u015fekilde ve do\u011fru olarak diyetisyenler taraf\u0131ndan planlanmal\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde veganlar\u0131n kullanabilece\u011fi t\u00fcm besin \u00f6gesi gereksinimini kar\u015f\u0131layan besin say\u0131s\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece bireylerin bu besinler ile temel ve gerekli olan besin \u00f6gelerini yeterli miktarda t\u00fcketebilmeleri ve yeterli bir ya\u015fam tarz\u0131na sahip olabilmeleri kolay ve g\u00fcvenilir olmu\u015ftur. Veganizm yararlar\u0131 ve zararlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde bireylerde protein, kalsiyum, demir, \u00e7inko, B12 vitamini, D vitamini, ya\u011f asitleri ve iyot a\u00e7\u0131s\u0131ndan yetersizlikler g\u00f6r\u00fclmemesi i\u00e7in bu beslenme tarz\u0131n\u0131n diyetisyen kontrol\u00fcnde uygulanmas\u0131 gerekir. Sa\u011fl\u0131k profesyonelleri ile multidisipliner olarak izlenmesi, tedavi ve bak\u0131mlar\u0131n\u0131n bu do\u011frultuda y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi \u00f6nemlidir. Vegan beslenmeyle ilgili son \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n takip edilmesi ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yakla\u015f\u0131mda bulunmaya dikkat edilmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sosyal medya platformlar\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam ile ilgili bilgi payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131yla, veganl\u0131k daha dikkat \u00e7ekici hale geliyor ve vegan beslenme bi\u00e7imine ge\u00e7i\u015f giderek art\u0131yor. Vegan ya\u015fam bi\u00e7imi \u00f6zellikle spor ve sa\u011fl\u0131k end\u00fcstrisinde daha fazla kabul g\u00f6rmektedir. Bununla birlikte, bug\u00fcne kadar vegan diyetlerinin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fi hala b\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fma konusudur ve bununla ilgili bir literat\u00fcr eksikli\u011fi ya\u015fanmaktad\u0131r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":253,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[108,176,175],"class_list":["post-252","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-saglik","tag-vegan-beslenme","tag-veganlik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=252"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/252\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}