\u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca; farkl\u0131 toplumlar, farkl\u0131 \u015fekillerde ve ko\u015fullarda sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bizzat insanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bu olayda, en \u00e7ok zarar\u0131 g\u00f6ren de yine insand\u0131r. Bu kadar y\u0131k\u0131ma sebep olmas\u0131na ra\u011fmen insanlar\u0131n neden sava\u015ft\u0131klar\u0131 ayr\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma konusudur, biz ise bug\u00fcn, sava\u015f\u0131n psikolojik etkilerinden bahsedece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n
Sava\u015f bitse de travmas\u0131 bitmez!<\/p>\n\n\n\n
Travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011funu duymu\u015fsunuzdur. Ger\u00e7ek bir \u00f6l\u00fcm veya \u00f6l\u00fcm tehdidi, a\u011f\u0131r yaralanma, bireyin fiziksel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit eden bir durumla kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 ya da tan\u0131k olmas\u0131 gibi a\u011f\u0131r travmatik olaylar sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan, kendini birtak\u0131m \u00f6zg\u00fcl semptomlarla g\u00f6steren bir bozukluktur. Peki travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011funun literat\u00fcre 1970\u2019lerdeki Vietnam Sava\u015f\u0131ndan d\u00f6nen askerler ile girdi\u011fini biliyor muydunuz? Evet, sava\u015f sonras\u0131 \u00fclkesine d\u00f6nen askerler, onlara sava\u015f\u0131 hat\u0131rlatan her \u015feyden a\u015f\u0131r\u0131 bir uyar\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u015fiddetle ka\u00e7\u0131n\u0131yorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc deh\u015fete kap\u0131l\u0131yor, \u00f6fkeleniyor ve fel\u00e7 olmu\u015f gibi hissediyorlard\u0131, adeta o travmatik anlara geri d\u00f6nd\u00fckleri i\u00e7in. Yani asl\u0131nda askerler, o korkun\u00e7 olaylardan ka\u00e7mak isterken zihinleri onlar\u0131 tam da oraya hapsediyordu. Sava\u015fa y\u00f6nelik kabuslar g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. \u0130\u00e7e kapanma, ili\u015fkilerinde uzakla\u015fma, anlams\u0131zl\u0131k duygusu ve \u00f6fke patlamalar\u0131 ise art\u0131k hayatlar\u0131n\u0131 esir alm\u0131\u015ft\u0131. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 travma, onlar\u0131n zihninde ve bedenindeki i\u015fleyi\u015fi de\u011fi\u015ftirmi\u015fti. Bunlar, tam da Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011funun bug\u00fcn bildi\u011fimiz belirtileridir. Ve 1980\u2019lerde Vietnam gazileri ile literat\u00fcre girmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnya art\u0131k g\u00fcvenli de\u011fil!<\/p>\n\n\n\n
Sava\u015f sonras\u0131 askerler bu bahsetti\u011fimiz sorunlar\u0131 ya\u015famaktayd\u0131lar. Peki sava\u015f\u0131n ne oldu\u011fundan habersiz olan \u00e7ocuklar sava\u015ftan nas\u0131l etkileniyorlar? \u00c7ocuklar \u00f6l\u00fcyor ya da fiziksel ve ruhsal hasar alarak sa\u011f kal\u0131yorlar. Korkun\u00e7 deneyimlere \u015fahit olan bu \u00e7ocuklar i\u00e7in \u201cd\u00fcnyan\u0131n g\u00fcvenilir oldu\u011fu\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi y\u0131k\u0131l\u0131yor, bunun yerine \u201cd\u00fcnyan\u0131n korkun\u00e7 ve g\u00fcvensiz bir yer oldu\u011fu\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi yerle\u015fiyor. B\u00fcy\u00fck bir korku, kendini savunmas\u0131z hissetme ve \u00e7aresizlik hissi ya\u015f\u0131yorlar. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 bu korkunun temelinde; olaylar\u0131n tekrarlanmas\u0131 ihtimali, yaralanma veya \u00f6ld\u00fcr\u00fclme korkusu, yaln\u0131z ve \u00e7aresiz kalmak oluyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ocuklar sava\u015f sonras\u0131, travmaya sebep olan olay\u0131 an\u0131msatan \u015feylerden ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar, hissizlik, \u00f6fke patlamalar\u0131, gerginlik, huzursuzluk, irkilme durumlar\u0131, odaklanmada zorluk, gelece\u011fe dair korku, uyku ve i\u015ftah sorunlar\u0131 ya\u015f\u0131yorlar; d\u00fcnyaya ilgileri azal\u0131yor, baz\u0131 anlarda ise travmatik olay\u0131 tekrar ya\u015f\u0131yormu\u015f gibi oluyorlar. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 gerginli\u011fi atmak i\u00e7in ise madde kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelebiliyorlar.<\/p>\n\n\n\n
Hissedilen korku, o kadar \u015fiddetli bir haldedir ki ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tehdit edici durum bir travmatik ya\u015fant\u0131 olarak \u00e7ocu\u011fun beynine kaz\u0131n\u0131r. G\u00fcvenden yoksun yeti\u015fen ve geli\u015fim evrelerinden normal d\u0131\u015f\u0131 bir \u015fekilde ge\u00e7en \u00e7ocu\u011fun, yeti\u015fkinlik d\u00f6nemlerinde de psikolojik a\u00e7\u0131dan sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 zordur.<\/p>\n\n\n\n
Sava\u015f ma\u011fduru \u00e7ocuk kendini su\u00e7lar.<\/p>\n\n\n\n
Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7ocuklar bu ya\u015fan\u0131lan felakette kendilerini su\u00e7larlar \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi hatalar\u0131 sebebiyle cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 san\u0131rlar. Onlara g\u00f6re sava\u015f ve sevdiklerini kaybetmek, kendisine verilen bir cezad\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin sebebi ise \u00e7ocuklardaki \u201cbenmerkezci d\u00fc\u015f\u00fcnce\u201ddir. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar yaln\u0131zca sava\u015f i\u00e7in de\u011fil ya\u015fad\u0131klar\u0131 t\u00fcm \u015feylerin kendisi i\u00e7in oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, bu d\u00fc\u015f\u00fcnce sava\u015fta da kendini g\u00f6sterir. Ya\u015f\u0131 ilerledik\u00e7e ise \u00e7ocuk kendini ba\u015fka bir sebeple su\u00e7lar: \u201cbir \u015feyler yapmal\u0131yd\u0131m.\u201d Kendisi kurtuldu\u011fu, yak\u0131nlar\u0131 \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in vicdan azab\u0131 ve su\u00e7luluk duyar \u00e7ocuk, sava\u015f\u0131n ma\u011fduruyken.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 Olarak;<\/p>\n\n\n\n
Sava\u015f ortam\u0131nda bulunmayan \u00e7ocuklar da medyada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc haberlerden etkilenip \u201cd\u00fcnyan\u0131n g\u00fcvensiz bir yer oldu\u011fu\u201d mesaj\u0131n\u0131 alabiliyorlar. Yeti\u015fkinler de ayn\u0131 \u015fekilde, sava\u015fa haberlerden tan\u0131k olarak stres bozuklu\u011fu ya\u015fayabiliyorlar. Siz de sava\u015f dolay\u0131s\u0131yla ya da ba\u015fka sebeplerle travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu ya\u015f\u0131yor olabilirsiniz. Travma, zihin ve bedende k\u00f6kten bir de\u011fi\u015fim yarat\u0131r ve alg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n y\u00f6netilmesini d\u00fczenler. B\u00f6ylelikle de hem bedensel hem de duygusal semptomlar ya\u015fat\u0131r. Ve bunlar olduk\u00e7a zorlay\u0131c\u0131d\u0131r. T\u00fcm bu durumlarda bir ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 uzman\u0131 ile terapiye ba\u015flaman\u0131z, hayat\u0131n\u0131z\u0131 iyile\u015ftirecektir. Terapi i\u00e7in, Terapi Koltu\u011fu\u00ae uzmanlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fme ba\u015flatabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsanl\u0131k tarihi boyunca; farkl\u0131 toplumlar, farkl\u0131 \u015fekillerde ve ko\u015fullarda sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bizzat insanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bu olayda, en \u00e7ok zarar\u0131 g\u00f6ren de yine insand\u0131r. Bu kadar y\u0131k\u0131ma sebep olmas\u0131na ra\u011fmen insanlar\u0131n neden sava\u015ft\u0131klar\u0131 ayr\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma konusudur, biz ise bug\u00fcn, sava\u015f\u0131n psikolojik etkilerinden bahsedece\u011fiz. Sava\u015f bitse de travmas\u0131 bitmez! Travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011funu duymu\u015fsunuzdur. Ger\u00e7ek bir \u00f6l\u00fcm […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":121,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[102,25,103],"class_list":["post-120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-savas","tag-stres","tag-travma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/terapikoltugu.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}