Tükenmişlik Sendromu

Tükenmişlik Sendromu

Tükenmişlik sendromu… Birçoğumuzun Meryem Uzerli ile duyduğu psikolojik sorun. Ünlü isimler işlerini bıraksa, inzivaya çekilse manşetlerde gördüğümüz “x tükenmişlik sendromu mu yaşıyor?” sorusundaki tükenmişlik sendromunun ne olduğu kişiyi nasıl etkilediği ve nasıl başa çıkılabileceğini öğrenmeye ne dersiniz?

Tükenmişlik sendromu araştırmaları çok eskiye dayanmıyor. 1970’lerde sağlık çalışanlarında araştırılmaya başlanmış bir sorundur. İlk araştırıldığı meslek grubu önemli çünkü “insan odaklı” sürekli yakın ilişki gerektiren, hizmet veren bir meslek grubudur sağlık çalışanları. Bu sorunun karşısındakine memnuniyet kazandırmaya çalışan insan odaklı işlerde görülme sıklığının daha çok olduğunu söyleyebiliriz. Peki tükenmişlik sendromu ne demek? Maslach’a göre “İşle ilgili davranış ve tutumlarda meydana gelen farklılaşma üzerinden azalmış başarı duygusu, duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma” olarak tanımlanmakta. Kısaca kişinin enerjisi ruhsal ve fiziksel olarak tükenmiştir. Bu durumun bireysel ya da çalışılan örgütten kaynaklı strese sebep olan etkenlere uzun süre maruz kalınmasıyla yaşandığını söyleyebiliriz. Bu stresin besleyicileri uzun saatler ve zor koşullar altında çalışmak da olabiliyor. Ve stresle baş etmek konusunda yetersiz kalan kişi tükenmişlik hissetmeye başlıyor. Tükenmişlik sendromuna yol açan diğer faktörler ise iş yerinde karşılaşılan rol çatışması, aşırı iş yükü ve kişinin sosyal destek azlığıdır.

Tükenmişlik sendromunun yalnızca iş hayatında görülen bir sorun olmadığını belirtmekte de fayda var. Yoğun ev işi yapmak, hasta bir yakına bakmak, sürekli üzücü haberlere tanık olmak da tükenmişlik sendromuna yol açabilmekte. Tükenmişlik sendromunun belirtilerini bilmek yardım alıp durumu değiştirmek için oldukça önemli. Tükenmişlik sendromu birden gelişen bir durum olmadığı, yavaşça geliştiği için fark etmek zor olabiliyor. Fiziksel belirtiler en kolay fark edilenler olabilir. Tükenmişlik sendromunun fiziksel belirtileri şunlardır: aşırı yorgunluk hissi, enerji düşüşü, uyuşukluk, sık baş ağrıları, uyku sorunları, sindirim sisteminde rahatsızlıklar. İlerleyen zamanlarda kişi aşırı kilo alımı/kaybı yaşayabilmekte, vücut direncinin azalmasıyla geçmeyen grip vb hastalıklar, kalp çarpıntıları, solunum, tansiyon ve kolestrol sorunları yaşayabilmekte.

Tükenmişlik sendromunun psikolojik belirtilerini ise anlamak daha zordur. Kişi yaşadığı stres karşısında sinirli ve engellenmiş hissedebilir. Daha alıngan, kolay incinen biri olmaya ve işine; hayatına dair doyumsuzluk yaşayamaya, çaresiz hissetmeye, işte yaşadığı stresi özel hayatına yansıtmaya, sıkça işi bırakmayı düşünmeye başlamış olabilir. Bunlar sonucunda da depresyon yaşanması bir diğer belirti olabilir.

Davranışlarda görülebilecek belirtiler ise ani kızgınlıklar, sinirlenmeler, değişime kapanma ve inatçılık hali olabilmekte. Kişiler işte düşük performans ve devamsızlıklar da yaşayabilmekteler. Tükenmişlik sendromuyla bireysel mücadele ederken yapabilecekleriniz ise şunlar olabilir:

  • Kendinizle ve işinizle ilgili gerçek hedef ve beklentiler geliştirmek
  • İş hayatınız dışında size keyif verebilecek hobi edinmek
  • Zaman yönetimi konusunda bilgilenmek
  • Tatile çıkmak
  • İş ve iş dışındaki hayatta monotonluğu azaltmak
  • Kendini stresle başa çıkma konusunda geliştirmek
  • İş değişikliği ya da işe ara vermek
  • Diğer psikolojik sorunlarda da olduğu gibi en etkili yöntem psikolojik yardım almak olacaktır.

Hayata dair işlevselliğin yitirildiği tükenmişlik sendromunu yaşadığınızdan şüpheleniyorsanız durumu birlikte değerlendirmek ve çözmek için Terapi Koltuğu™ uzmanlarından yardım alabilirsiniz.

KAYNAKÇA

  • Dolgun, U., (2015). Örgütsel Davranışta Güncel Konular, Ekin Yayınevi.
  • Solak, Y., (2021). Sağlık çalışanlarında tükenmişlik sendromu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide presenteizmin etkisi, İstanbul Arel Üniversitesi, İstanbul.